- afiliant - dom maklerski nie będący członkiem giełdy i składający swoje zlecenia na giełdę za pośrednictwem członka giełdy
- akcja - instrument emitowany przez przedsiębiorstwo będące spółką akcyjną. Nabywca instrumentu staje się współwłaścicielem spółki i otrzymuje prawo do udziału w zyskach wypracowywanych przez spółkę w ramach dywidend. Akcja jest dokumentem uprawniającym do pobierania dywidendy.
- akcja uprzywilejowana - forma kapitału akcyjnego charakteryzująca się przywilejami w stosunku do akcji zwykłych co do prawa głosu, wypłaty dywidendy, podziału majątku w razie likwidacji spółki i ewentualnie pierwszeństwa objęcia akcji nowej emisji
- akcjonariusz - właściciel akcji
- animator (na rynku praw pochodnych) - członek giełdy, który jest zobowiązany do stałego zgłaszania na własny rachunek ofert kupna i sprzedaży
- baza - różnica ceny instrumentu bazowego na rynku kasowym (spot) oraz ceny kontraktu terminowego o najbliższym terminie wygaśnięcia.
- bessa (rynek niedźwiedzia) - długotrwała, silna tendencja spadkowa na rynku
- bony skarbowe - krótkoterminowe papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa, których termin wykupu nie przekracza jednego roku
- cash flow - zysk netto plus amortyzacja
- cena rozliczeniowa - wartość, według której rozliczane są transakcje giełdowe dla obligacji cena rozliczeniowa równa jest kursowi (w procentach) pomnożonemu przez wartość nominalną (w złotych) i powiększonemu o odsetki (w złotych). Dla akcji, cena rozliczeniowa równa jest kursowi (w złotych), zaś dla kontraktów terminowych kursowi wyrażonemu w punktach, przemnożonemu przez wartość punktu w złotych
- cena zamknięcia - ostatnia cena płacona za towar każdego dnia handlowego. Giełdowe domy clearingowe ustalają zyski i straty netto, wymagane opłaty margin i limity cenowe następnego dnia oparte na ustalonej cenie kontraktów futures i opcji. Jeśli jest jakaś rozpiętość pomiędzy cenami, cena ta ustalona jest przez uśrednienie tych cen. Określana także jako settlement price lub settle.
- członek giełdy - podmiot prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie, będący akcjonariuszem giełdy, dopuszczony przez Radę Giełdy do działania na Giełdzie i uprawniony do zawierania transakcji
- day-trading - spekulacja na podstawie dziennych zmian cen
- dom maklerski - podmiot posiadający zezwolenie Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (obecnie Komisji Nadzoru Finansowego) między innymi na: oferowanie papierów wartościowych w obrocie pierwotnym, nabywanie i sprzedaż papierów wartościowych na własny lub cudzy rachunek, a także na zarządzanie portfelem papierów wartościowych i doradztwo inwestycyjne dla swoich klientów
- dywidenda - określona uchwałą walnego zgromadzenie akcjonariuszy spółki część zysku netto spółki, przypadająca do wypłaty na jedną akcję
- emitent - podmiot wystawiający papiery wartościowe we własnym imieniu
- euro - nazwa waluty krajów członkowskich Unii Europejskiej, której głównym celem ma być pogłębienie intergracji gospodarczej w obrębie unii. Euro ma zastąpić waluty krajów członkowskich (po spełnieniu odpowiednich warunków) oraz ECU w stosunku 1:1.
- eurodolar - dolar przechowywany poza granicami USA i zdeponowany przez osobę (lub bank) nie będąca rezydentem USA, więc nie podlegający ograniczeniom Rezerwy Generalnej, używany głównie do handlu w Europie
- fixing (ustalenie kursu jednolitego) - system notowań według kursu jednolitego
- hossa - długotrwała, silna tendencja wzrostowa na rynku, której zwykle towarzyszą wzmożone zakupy akcji
- indeks giełdowy - miernik zmian cen papierów wartościowych; obejmujący wszystkie papiery wartościowe danego typu lub ich wybraną grupę
- instrument pochodny - instrument, którego wartość zależy od ceny innego instrumentu, na który został on wystawiony. Instrumentem ten nazywamy instrument bazowy i może być nim przykładowo akcja, indeks giełdowy, obligacja, towar. Wśród bogatej gamy różnorodnym instrumentów pochodnych najpopularniejsze są kontrakty futures i opcje. Z ich budowy wyprowadzone zostały pozostałe instrumenty tego charakteru.
- kontrakt terminowy (futures) - umowa pomiędzy dwoma stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w ściśle określonym przyszłym terminie (dniu wygaśnięcia) i po ściśle określonej w momencie zawarcia transakcji cenie, określonej ilości wystandaryzowanego instrumentu bazowego lub dokonania równoważnego rozliczenia pieniężnego
- Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. (KDPW S.A.) - spółka powołana przez Skarb Państwa i Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie SA. Do głównych zadań KDPW SA należą:
- przechowywanie i rejestracja papierów wartościowych będących w publicznym obrocie
- obsługa realizacji zobowiązań emitentów wobec właścicieli papierów wartościowych
- wystawianie świadectw depozytowych
- organizacja i prowadzenie rozliczeń transakcji- notowanie - oficjalna lub nie, cena czy kurs na określonym rynku, np. oficjalne notowanie waluty na rynku wekslowym, bądź papierów wartościowych.
- obligacja - papier wartościowy emitowany w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji (obligatoriusza) i zobowiązuje się wobec niego do spełnienie określonego świadczenia (płacenia obligatoriuszowi określonej sumy pieniędzy - zazwyczaj w określonych przedziałach czasu oraz do wypłacenia pełnej kwoty pożyczki w terminie wykupu); obligacja zamienna daje obligatoriuszowi prawo do wymiany na inne papiery wartościowe danego emitenta w przyszłości i na z góry określonych warunkach
- opcja - w ekonomii prawo do dokonania zakupu (call) lub sprzedaży (put) określonej ilości towaru w wyznaczonym w przyszłości terminie, po cenie ustalonej w dniu zawierania transakcji. Nabywca opcji ma prawo do jej wykorzystania w momencie gdy wystawca ma jedynie obowiązek jej wykonania. Prawo to może być przedmiotem transakcji giełdowych o charakterze spekulacyjnym.
- opcja walutowa - instrument dający jej posiadaczowi prawo lecz nie obowiązek do nierzeczywistego kupna lub sprzedaży określonej kwoty waluty obcej za PLN, po z góry ustalonym kursie na określony termin w przyszłości. W rzeczywistości oznacza to rozliczenie w dniu realizacji różnicy między kursem realizacji opcji a kursem rynkowym.
- otwarta pozycja - jakakolwiek transakcja, która nie została uregulowana przez dostarczenie płatności lub odwrócona przez jej równowartość lub przeciwną transakcję o tej samej dacie ważności
- papier wartościowy - dokument uosabiający przysługujący jego posiadaczowi prawa majątkowe. Do najpopularniejszych papierów wartościowych zalicza się akcje, obligacje, bony skarbowe, bony oszczędnościowe, banknoty, czeki i weksle, a także jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych (w Polsce także świadectwa udziałowe programu NFI) i losy loteryjne.
- parkiet - wyodrębnione w siedzibie giełdy miejsce, gdzie zawierane są transakcje
- prawa pochodne - instrumenty, których cena zależy bezpośrednio od ceny lub wartości instrumentu bazowego
- rynek giełdowy - miejsce, w którym dokonuje się transakcji kupna i sprzedaży instrumentów finansowych. Obecnie notowania mogą odbywać się w systemie elektronicznym i open outcry
- rynek gotówkowy - miejsce, w którym można zakupić towary rzeczywiste, np. elewator zbożowy, bank, itp. W miejscu tym określane są ceny gotówkowe za towar rzeczywisty, który można dostarczyć natychmiast. Kontrakt forwardowy jest takim kontraktem gotówkowym, w którym sprzedawca zgadza się dostarczyć określony towar gotówkowy do nabywcy w przyszłości. Kontrakt forwardowy, w przeciwieństwie do kontraktów futures jest negocjowany osobiście i niestandaryzowany.
- rynek walutowy - to rynek, na którym przedmiotem transakcji są waluty, którego uczestnikami są przede wszystkim: banki centralne, banki komercyjne oraz inne instytucje finansowe. Największe międzynarodowe rynki walutowe znajdują się w: Nowym Jorku, Londynie, Frankfurcie nad Menem, Zurychu, Tokio, Hongkongu i Singapurze.
- ryzyko walutowe - jest to ryzyko na które narażone są firmy posiadające zobowiązania oraz należności nominowane w walutach obcych. Związane jest to z możliwością wystąpienia aprecjacji lub deprecjacji kursu danej waluty.
- ryzyko zmiany kursu walutowego - występuje, gdy wartość rynkowa lokat zmienia sie wraz z kursem waluty obcej, za którą zakupiono dane papiery wartościowe.
- Sąd Giełdowy - stały sąd polubowny powołany do rozstrzygania sporów pomiędzy uczestnikami transakcji giełdowych oraz pomiędzy giełdą a jej akcjonariuszami
- sesja giełdowa - określony przedział czasu, w którym mogą być zawierane transakcje na giełdzie. Na Warszawskiej Giełdzie Towarowej sesje odbywają się w miejscu zwanym parkietem, od poniedziałku do piątku, w godzinach 9:15 - 16:15
- spekulacje walutowe - zawieranie terminowych transakcji walutowych przy świadomym podejmowaniu zwiększonego ryzyka w celu osiągnięcia zysku wynikającego z właściwie przewidzianego wzrostu lub spadku kursu waluty wymienialnej. Spekulacjom walutowym sprzyja brak stabilizacji na rynku walutowym i związane z nim znaczne wahania kursów walut. Występowanie nasilonych spekulacji walutowych wiąże się z przewidywaniem mającej nastąpić dewaluacji bądź rewaluacji waluty krajowej. Spekulacje walutowe wpływają na poziom krajowych rezerw walutowych, a także powstawanie zysków i strat z tytułu różnic kursowych powodowanych zmianami kursu waluty krajowej.
- termin wygaśnięcia - termin po upływie którego opcja traci swoją ważność i nie może być zrealizowana.
- transakcja giełdowa - zawarta na giełdzie, zgodnie z przepisami giełdowymi, umowa sprzedaży dopuszczonych do obrotu giełdowego papierów wartościowych, praw z nich albo innych instrumentów finansowych
- waluta - pieniądz danego kraju występujący jako środek rozliczeniowy oraz jako środek regulowania należności i zobowiązań w transakcjach międzynarodowych. W światowym systemie walutowym za walutę międzynarodową uznawany jest dolar amerykański, a w systemie europejskim - marka niemiecka oraz euro
- warrant - instrument finansowy, którego cena zależy od ceny lub wartości tzw. instrumentu bazowego. W ujęciu formalnoprawnym warrant to bezwarunkowe i nieodwołalne zobowiązanie się emitenta warrantu do wypłacenie uprawnionym właścicielom warrantów kwoty rozliczenia. W przypadku warrantu kupna (call) jest to dodatnia różnica pomiędzy ceną instrumentu bazowego a ceną wykonania określoną przez emitenta. W przypadku warrantu sprzedaży (put) kwotą rozliczenia jest dodatnia różnica pomiędzy ceną wykonania a ceną instrumentu bazowego. Ze względu na podmiot emitujący warranty dzielimy na subskrypcyjne (emitowane przez spółki akcyjne) i opcyjne dotyczą akcji spółek publicznych (mogą być emitowane przez banki i inne instytucje finansowe, np. domy maklerskie). Innym, bardzo ważnym kryterium podziału jest termin wykonania warrantu. I tak warranty europejskie mogą być wykonane jedynie w określonym ściśle terminie, zaś warrant typu amerykańskiego w dowolnym, wybranym przez inwestora terminie.
- wprowadzenie do obrotu giełdowego - decyzja w formie uchwały Zarządu Giełdy, podająca pierwszy dzień notowania, system notowania, ilość wprowadzanych papierów wartościowych, jednostkę transakcyjną, dni sesji na których będą odbywały się notowania oraz tryb wprowadzania
- zlecenie maklerskie - zlecenie wystawiane przez członka giełdy na podstawie zlecenia klienta
|
